X
تبلیغات
سرای من تنگستان
 
 

اسامی انواع خرما که در این حدود پیدا می شود : کسبی – کبکاب – صمرون – شکر – سیسی – حلاو – سروری – نیردینی – علی مهدی – سنگ – خشن خار – استک سرخو – مرسی – گلوله – مرسو – چپ چاپ – خاصویی – جمادی – پیرمی – تی رس – کل غلالمحسینس – پرمی – شهابی – لش – کندی – خنیزی – سمایلی – خضروی – کفتار – برمی – خارگ – ننو – شیخ عالی – اسمعیل احمدی – زامردو – ده دارب – اهرمی – خاویزی – خاور – مکتب – اشکر – شاخونی -  استک کندی – مصلی – جوزی – غصاب – ردستی                                                                

 

 

برگرفته شده از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  جمعه 16 مرداد1388ساعت 14:16  توسط رضا خالدی  | 

ردو خانه ی اهرم : این رود از ارتفاعات ( کلمه ،  فاریاب و خاییز  ) سرچسمه گرفته و پس از مشروب کردن شهر اهرم از (تل احمدی ) می گذرد . ودر جنوب جزیره ی ( شیف ) به خلیج فاری می ریزد . آب این رود تلخ و غیر قابل شرب است .  (( و از جمله رود های فصلی است ))

 

چشمه های آبگرم : این چشمه ها که در ناحیه ی اهرم قرار دارند آب گرم آنها جهت درمان بیماری های جادی نافع ( یکی در شرق اهرم در دامنه ی کوه و دیگری در جنوب اهرم ، در مسیر اهرم و خورموج قرار دارد )

 

چشمه های آب شیرین : این چشمه ها در ناحیه خاییز اهرم قرارداشته تعداد آنها نسبتا زیاد است . و از کیفیت بالایی برخودار هستند . چشمه های (( بنیان )) پر آب ترین چشمه ی این منطقه می باشد .

 

 

 برگرفته شده ار کتاب فرهنگ ادب و گویش تنگسیری

 

  نوشته شده در  جمعه 16 مرداد1388ساعت 13:52  توسط رضا خالدی  | 
قلعه کلات ، قلعه کلات خوانین ، قلعه منسوب به پیش از اسلام ، قلعه تنگستان پهنکشی ، قلعه محمد علی خان ، قلعه شمشیری

 

برگرفته شده از کتاب فرهنگ ادب و گویش تنگسیری

  نوشته شده در  جمعه 16 مرداد1388ساعت 13:29  توسط رضا خالدی  | 
 

پر یا خالی ؟

شیر یا خط ؟

تر یا خشک ؟

مچ پرکو

کهکیدون چکه میدون

چر چر

لرت بازی

بورات پیر یا جهال

پشکل بازی

تیر مویه

رسی ، گو ، تنتور

چشش گرکر

چکه (هفت سنگ)

شاه ، شداد، بیداد

حوسی

دارگلیدار

گرگته

دوس

دو لبه هبو نداره

بند کشی

چوکلی

 

 

 برگرفته از کتاب فرهنگ ادب و گویش تنگسیری

 

  نوشته شده در  جمعه 16 مرداد1388ساعت 12:21  توسط رضا خالدی  | 

این شهرستان از دو ناحیه ی جلگه ای و کوهستانی تشکیل شده است که قسنت جلگه ای در امتداد خلیج فارس قرار دارد و ناحیه کوهستانی آن شامل ارتفاعات (( بوشکان )) است که دامنه ی شرقی آن تا حدود فراشبند امتداد دارد و آنجا به ارتفاعات (( مخابر)) محدود می شود و ارتفتعات در کارتنگ ( رشته کوه تنگ ) که مهم ترین قله ی آن درانگ با ارتفاع 1223 متر است در شمال غربی تنگستان قرار دارد . قله ی (( کلات بوربال )) به بلندی 830 متر در ناحیه جنوب غربی تنگستان قرار دارد .

 

 برگرفته از کتاب فرهنگ ادب و گویش تنگسیری

  نوشته شده در  جمعه 16 مرداد1388ساعت 12:9  توسط رضا خالدی  | 

راه های ارتباطی منطقه تنگستان به دو طریق صورت می گیرد  : 1- راه های آبی 2- را های زمینی .

راه های آبی : به صورت بسیار ساده صورت می گیرد توسط لنج ها و قایق ها و کشتی ها در نور دیده می شوند و به شکل سفر های داخلی و گاهی به صورت خارجی از کشور به کشور های حاشیه ی خلیج فارس صورت می پذیرد . در گذشته سفر های دریایی به وسیله لنج ها حتی تا آفریقا و تا جزیره ی زنگبار نیز توسط مردمان سختکوش تنگستانی انجام می گرفته است .

را ه های زمینی : از مجموع طول راه های موجود در استان 96/18% راه فرعی آسفالت و 8% راه روستایی، راه فرعی آسفالت 227 کیلومتر و جمع راه های روستایی146 کیلومتر بوده است که مجموعا 373 کیلومتر می باشد مه مجموع راه های روستایی 75 کیلومتر و آسفالته و 71 کیلومتر شنی است .

 

برگرفته شده از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان  

  نوشته شده در  پنجشنبه 15 مرداد1388ساعت 1:16  توسط رضا خالدی  | 

معادن موجود در سطح شهرستان تنگستان بسیار کم و اندک است که از جمله علل آن را می توان عدم اکتشافات لازم در این زمینه و عدم سرمایه گذاری بخش خصوصی در این بخش را نام برد . از مجموع 48 معدن موجود در سطح استان تعداد 13 معدن مربوط به تنگستان می باشد که حدود 08/27% از کل معادن استان را شامل می شود .

مهم ترین معادن این منطقه عبارتند از :

سنگ گچ

سنگ لاشه

سنگ ساختمانی

سنگ نمک

نمک دریا – وجود معادن غنی گوگرد در ارتفاعات قلعه ی دختر

شن و ماسه محل برداشت بستر رود خانه

از نظر بخش معدن 03/22% از کل شاغلین در بخش معدن استان مربوط به تنگستان می باشد .

 

برگرفته شده از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  پنجشنبه 15 مرداد1388ساعت 0:58  توسط رضا خالدی  | 

وضعیت طبیعی در سطح منطقه به نحوی است که زندگی جانوری دارای تنوع نامناسبی است . زندگی حیوانات اهلی نیز به علت کمبود مراتع و پوشش گیاهی چندان پر رونق و متنوع نیست . بیشترین جانوران وحشی در این منطقه : روباه – گرگ – گرتز – کفتار – آهو و انواع خزندگان بالاخص مار های سمی می باشند . از پرندگان می توان از این عده نام برد : کبک – تیهو- کبوتر چاهی – بلدرچین ( چغول )*  و گروهی از پرندگان مهاجر مانند عقابهای شکاری و پرندگان دریایی .

*چغول : در برخی از لغتنامه ها بلدرچین مساوی کرک نام گرفته ایت و در برخی از مناطق شهرستان تنگستان به نام کوکر نام گذاری شده است

برگرفته شده از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 17:28  توسط رضا خالدی  | 

منطقه تنگستان با توجه به شرایط اقلیمی حاکم برآن از جمله : کمی بارش ، تابش خورشید به همراه تبخیر زیاد آب و واقع شدن در عرض های پایین ، با شرایط نامناسب خاک ، استعداد مناسبی جهت رویش گیاهان متنوع را ندارد و گیاهانی در این منطقه وجود دارد که با شرایط خشن طبیعت سازگاری برقرار کرده است . از جمله درختان و درختچه های این منطقه می توان از درخت کنار – کهور خرگ – بابل – نخل – گز – اکالیپتوس نام برد .

میزان جنگل های طبیعی 40000 هکتار جنگل طبیعی و 6012 هکتار جنگل در دست کاشت است . مساحت جنگل طبیعی در دست کاشت این شهرستان معادل 85/12% از کل جنگل های استان را شامل می شود . بیشتر مراتع از نوع فقیر و بیابانی می باشد که بهترین مراتع آن در آقا میر احمد می باشد . همین مقدار نیز توسط عشایر کوچنده ، در زمان قشلاق ، مورد هجوم بی رویه و بیش از اندازه دام آنان قرار می گیرد . میزان مراتع شهرستان تنگستان 228000 هکتار است که مجموعا 3/11% از کل مراتع استان را شامل می شود .

برگرفته از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 17:11  توسط رضا خالدی  | 

این منطقه به دلیل شرایط طبیعی خود در فصولی از سال که محیط مناسب گردد پذیرای جمعی از عشایر کشور می باشد . با توجه به توپوگرافی و پوشش گیاهی ، سعی عشایر در آوردن دام های خود برمبنای حرکت دام های کوچک اندام مانند : بز و گوسفند بوده که با شرایط کمی  پوشش گیاهی و اقلیمی منطقه سازگاری برقرار می کنند. عشایر در فصل زمستان حرکت قشلاقی خویش را به شهرستان تنگستان انجام می دهند و سعی در اشغال بر زمین های صاف و گسترده با ژوشش گیاهی مناسب که دارای منایع آب باشد دارند . این طوایف از ایل بزرگ جنوب ایران یعنی قشقایی می باشند . طایفه شش بلوکی در اطراف منطقه تنگستان ، پشت کوه اطراف برازجان ، کوه سیاه استقرار می یابند و با شروع گرما و کم شدن ÷وشش گیاهی منطقه مهاجرت خویش را یه مناطق ییلاقی یعنی دشت ارژن – اقلید – آباده – شیراز – چنارشاهیجان ( قائمیه ) آغاز می نمایند در زمان اسکان در منطقه آنان فرآورده های دامی نیز تولید می نمایند از جمله کره ، روغن ، کشک که به علت عدم خریداری از طرف مردم محلی منطقه بازار مناسبی برای آنان نداشته و این فرآموره ها به مناطق دیگر ارسال می گردد.

برگرفته شده از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 16:45  توسط رضا خالدی  | 

 به طور کلی زبان تمامی مردم این شهرستان فارسی است که با لهجه ها و گویش های خاصی تکلم می کنند .

اکثریت مردم این سرزمین مسلمان می باشند . یعنی حدود 93/99% مسلمان می باشند ، که بیشتر شیعه مذب هستند . حدود 04/ زرتشتی مهاجر که معادل 23 نفر می باشند و یک نفر مسیحی می باشند. حدود 03/ سایر اظهار نشده است .

برگرفته از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 16:22  توسط رضا خالدی  | 

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 3:53  توسط رضا خالدی  | 

شهرستان تنگستان با وسعتی متجاوز از 7/8% از کل استان بوشهر مجموعا دارای دو بخش به نام های 1- بخش مرکزی به مرکزیت اهرم 2- بخش ساحلی با مرکزیت شهر دلوار از چهار دهستان ترکیب یافته است : 1- باغک 2- اهرم 3- دلوار 4- بوالخیر و دارای 122 روستا می باشد ، که بزرگ ترین روستا های بخش مرکزی 1- بنه گز 2- محموداحمدی 3- چاه پیر 4- آباد و از روستا های بخش ساحلی ا- بوالخیر 2- عامری 3- رستمی 4- جائینک 5- خورشهابی را می توان نام برد .

برگرفته از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 3:46  توسط رضا خالدی  | 

 

در صد جمعیت ساکن در نقاط شهری و روستایی شهرستان تنگستان در سنوات مختلف

1365

1370

1375

سال

3/18

4/18

4/18

نقاط شهری

554/81

5/81

4/80

نقاط روستایی

 

میزان جمعیت شهرستان تنگیتان در سنوات مختلف

1345

1355

1365

1370

1375

26029

31320

49011

54032

59066

 

مقایسه ی جمعیت شهرستان تنگستان نسبت به سایر شهرستانها های استان بوشهر

در سال 1375 ( واحد نفر )

دیلم

دیر

تنگستان

دشتی  

گناوه

کنگان

بوشهر  

دشتستان

شهرستان

25076

41686

59066

69350

72331

78318

187914

209634

میزان

 

برگرفته از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

 

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 3:24  توسط رضا خالدی  | 

از گروه های سنی 6 ساله به بالا 8/76% با سواد و 2/23% بی سواد بوده اند که این رقم در بین با سوادان از نظر جنسی برای مردان 6/82% و برای مردان 8/70% بوده است . بیشترین درصد با سوادان بین گروه های سنی 14-11 و به میزان 8/97 بوده است. نسبت با سوادی در نقاط شهری شهرستان 6/63% و برای نقتط روستایی 5/75% در سال 1375 بوده است .

در صد با سوادان شهرستان تنگستان در مقاطع مختلف زمانی به تفکیک شهر و روستا

1365

1370

1375

سال

9/64

81%

6/63

شهری

53

7/69

5/75

روستایی

 

از جمعیت با سوادان 1/52% محصل و 9/47% غیر محصل می باشند . نسبت با سوادان 6 ساله به بالا در سال 1365 حدود 2/55% و در سال 1370 9/71% رسیده است که همین رقم با سواد در سال 1375 به 7/76% بوده است .

درصد با سوادان و دارای مدارک عالی شهرستان تنگستان نسبت به سایر شهرستانهای استان در سال 1375

گناوه

کنگان

دیلم

دیر

دشتی

دشتستان

تنگستان

بوشهر

شهرستان

10

3/9

4/3

4/5

4/8

4/27

6/7

5/28

با سواد

1/9

43

5/3

-/6

5/12

8/31

5/9

6/14

بی سواد

4/8

8/4

2/2

5/3

7/6

1/25

4/5

8/43

مدارک عالی

 

 برگرفته از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 3:3  توسط رضا خالدی  | 

در سر شماری 1375 – 13017 نفر از جمعیت 10سال و بیشتر جمعیت شاغل جویای کار بوده اند یا به عبارت دیگر 30% از جمعیت 10سال پیشتر فعال و 5/68% غیر فعال یوده اند . از جمعیت فعال 8/92% مردان و 2/7% زنان فعال بوده اند از جمعیت شاغل شهرستان 21% در بخش کشاورزی و 20% در بخش صنایع و 1/57% در خدمات و ما بقی اظهار نشده اند .

مقایسه درصد شاغلین شهرستان تنگستان نسبت به سایر شهرستان های استان در سال 1375

گناوه

کنگان

دیلم

دیر

دشتی

دشتستان

تنگستان

بوشهر

1/9

6/9

2/3

3/5

2/8

-/26

6/7

31

 

 

برگرفته از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 2:17  توسط رضا خالدی  | 

 

شهرستان تنگستان در محدوده جغرافیایی 58 و 35 و 51 طول شرقی نسبت به نصف النهار مبداء و 15 و 25 تا 38 و 29 عرض شمالی واقع گردیده است این شهرستان از شرق به پشت کوه و دشتستان ، از جنوب ، و جنوب غربی به دشتی و خلیج فارس ، از جنوب غربی به بوشهر و از جنوب به حاشیه نیلگون خلیج فارس مذتبط می گردد.

دارای مساحتی معادل 7/2215 کیلومتر مریع می باشد که پنجمین وسعت را در بین شهرستانهای استان و یا به عبارت دیگر معادل 7 /8% مساحت استان را داراست .

ارتفاعات زاگرس در منطقه تنگستان به علت دارابئدن تنگه های فروان سبب شده تا وجه تسمیه ای شود برای نام تنگستان : تنگستان کلمه ای است مرکب از دو بخش تنگ + ستان ، پیوند شان به معنی دارنده فراوانی است ، پس تنگستان بنا به دلیل فوق یعنی دارنده تنگه های فراوان .

 مقایسه نسبت وسعت شهرستان تنگستان نسبت به سایر شهرستان های استان

بوشهر

دیلم

گناوه

تنگستان

دیر

کنگان

دشتی

دشتستان

1/1771

6/2022

6/2022

7/2215

2/2727

2/3083

5346

6150

 

برگرفته شده از کتاب مطالعاتی در باب تنگستان

  نوشته شده در  چهارشنبه 14 مرداد1388ساعت 1:55  توسط رضا خالدی  | 

 

 

 

 

 

  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 5:6  توسط رضا خالدی  | 

دلواري در 1881 ميلادي در روستاي «دلوار» از توابع تنگستان ديده به جهان گشود. وي دوران كودكي را در زادگاهش با فراگرفتن فنون رزمي، اسب‌سواري، تيراندازي و آموختن قرآن و ادبيات فارسي سپري كرد. از همان كودكي و نوجواني توانست به ويژه در تيراندازي مهارت خاصي كسب كند. با شروع انقلاب مشروطه در سال 1906 رئيس‌علي در حالي كه بيش از 25 سال نداشت، ‌از جمله پيشگامان مشروطه در جنوب ايران بود. به همين دليل در دوران ديكتاتوري محمد‌عليشاه قاجار عليه حكومت وي در جنوب دست به اسلحه برد و در 1909 توانست به كمك تفنگچي‌هاي خود، بوشهر را از سلطه عمال محمد‌عليشاه آزاد سازد. با تصرف گمرك بوشهر كه در اجازه انگليسي‌ها بود، نيروهاي آن كشور به دخالت نظامي در منطقه پرداختند و جنگ و گريزي را آغاز كردند كه تا سالهاي جنگ اول جهاني ادامه يافت. در كشاكش جنگ، وقتي انگليسي‌ها با وقوع انقلاب بلشويكي و خروج نظاميان روسي از ايران به سمت شمال تعرضات خود را گسترش دادند، تنگستانيها به حملات خود عليه انگليسي‌ها شدت بخشيدند. در يكي از اين شبيخونها كه در 12 ژوئيه 1915 رخ داد، دو ژنرال بلندپايه انگليسي همراه با دهها سرباز انگليس و هند، جان خود را از دست دادند. با وقوع اين حادثه نيروهاي انگليسي در هشتم اوت 1915 (17 مرداد 1294 ـ 26 رمضان 1333) شبانه بوشهر را اشغال كردند.
رئيس‌علي و شيخ حسين چاه‌كوتاهي و زاير خضرخان اهرمي سه نفر از معتمدين دلير تنگستان تصميم گرفتند كه عليه دشمن قيام نموده و در مقام مدافعه از وطن برآيند.
دو ماه قبل از آن كه قواي انگليس بوشهر را اشغال كنند، ژنرال كاكس كنسول انگليس در خليج فارس، نامه‌اي به مرحوم شيخ‌ محمد‌حسين برازجاني روحاني متنفذ و مجتهد معروف دشتستان نوشت كه جواب آن نامه انگيزه‌ي قيام رئيس‌علي دلواري شد.
كنسول انگليس در اين نامه از شيخ محمد حسين برازجاني خواسته بود كه از نفوذ خود استفاده نموده و از هرگونه آشوب و قيام عليه اشغالگران جلوگيري نمايد و اين كه از دشمني با دولت انگليس نه تنها سودي عادي ملت ايران نخواهد شد، بلكه در صورتي كه ايرانيان وارد جنگ شوند، انگليس يك سوم خاك ايران را تصرف خواهد كرد.
شيخ، در پاسخ به اين نامه تمام مصيبتها را از طرف دولت انگليس دانسته و اعلام كرده بود كه چنانچه عمليات انتقام‌جويانه عليه اشغالگران صورت پذيرد مسئوليت آن بر عهده‌ي انگليسي‌ها خواهد بود.
رئيس‌علي، در نامه‌هاي متعدد به شيخ محمد‌حسين برازجاني از او براي جهاد و قيام عليه قواي انگليس كسب تكليف مي‌كند كه سرانجام مرحوم شيخ صورتي از حكم جهادي كه مراجع شيعه از نجف اشرف ارسال داشته بودند به ضميمه‌ي حكم خود مبني بر وجوب جهاد با كفار انگليسي و جلوگيري از رخنه‌‌ي آنها به بنادر جنوب و دشتي و تنگستان و لزوم همكاري خوانين اين مناطق و بسيج مردم مسلمان براي رفتن به ميدان جنگ صادر مي‌كند و براي همه‌ي خوانين مي‌فرستد.
رئيس‌علي همين كه از حكم جهاد مرحوم شيخ برازجاني و ديگر مراجع ديني آگاهي مي‌يابد، آماده‌ي نبرد با قدرت امپراتوري انگليس مي‌شود و مقدمات كار را در خانه‌ي سيد‌محمد‌رضا كازروني فراهم مي‌سازد. رئيس‌علي همراه دوستش خالو حسين دشتي در اوايل ما ه رمضان 1333 ه‍‍. ق در عمارت حاج سيد‌محمد‌رضا كازروني، پس از مذاكراتي با وي آمادگي خود را براي دفاع از بوشهر و جلوگيري از پيشروي نيروهاي انگليسي اعلام مي‌دارد. رئيس‌علي پس از اظهار تشكر، قرآن مجيد را مي‌طلبد و همين كه خادم، قرآن مي‌آورد بر مي‌خيزد و تعظيم مي‌كند و با احترام تمام آن را روي ميز جلو خود مي‌گذارد، آن‌گاه رو به حاضرين كرده و مي‌گويد: «اي كلام‌‌الله! گفتار مرا شاهد باش. من به تو سوگند ياد مي‌كنم كه اگر انگليسي‌ها بخواهند بوشهر را تصرف كنند و به خاك وطن من تجاوز نمايند در مقام مدافعه برآيم، و تا آخرين قطره خون من بر زمين نريخته است، دست از جنگ و ستيز با آنان نكشم، و اگر غير از اين رفتار كنم در شمار منكرين و كافرين به تو باشم، و خدا و رسول از من بيزار شوند.»
بعد از اشغال بوشهر نيروهاي انگليسي قصد تصرف دلوار را كردند محلي كه پيش از آن چند بار سربازان انگليسي بدانجا يورش برده اما هر بار طعم تلخ شكست را چشيده بودند.
رئيس‌علي و شيخ حسين و زايرخضرخان با قيام دليران تنگستان عليه اشغالگران انگليسي وارد نبرد شدند و نيروهاي متجاوز كه قريب پنج‌هزار نفر بودند در دام دليرمردان تنگستاني گرفتار آمدند و عده‌ي زيادي از بين رفتند.
نظاميان انگليسي در حمله خود، با مقاومت زيادي روبرو نشدند زيرا روستا خالي از سكنه شده بود و لذا نيروهاي انگليسي به ويران ساختن خانه‌هاي مردم، ترورهاي كور و بي‌هدف مردم غير‌نظامي، و قطع نخل‌ها و آتش زدن آنها پرداختند. تنگستانيها پس از اين رويداد، غالباً روزها آرامش خودرا حفظ مي‌كردند و شبها به نيروهاي انگليسي شبيخون مي‌زدند و با هر شبيخون تلفات سنگين انساني به اين نيروها وارد مي‌آوردند. در جريان يكي از اين حملات رئيس‌علي دلواري در سوم سپتامبر 1915 از پشت سر هدف گلوله يكي از همراهان خائنش قرار گرفت و به شهادت رسيد. اما نهضتي كه او درجنوب ايران به راه انداخت تا سالها مايه وحشت انگليسي‌‌ها بود.

  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 4:49  توسط رضا خالدی  | 

  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 4:46  توسط رضا خالدی  | 

آبگرم شهرستان تنگستان

سد انحرافی شهرستان تنگستان

  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 4:44  توسط رضا خالدی  | 
  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 4:44  توسط رضا خالدی  | 
 

«مطالعاتی در باب تنگستان» منتشر شد

 این مجموعه کتاب که در 5 جلد منتشر خواهد شد شامل مطالب منتشر شده و نشده ای درباره تنگستان و تنگستان‌شناسی است. 

نخستین جلد مجموعه مقالات «مطالعاتی در باب تنگستان» دارای هشت فصل است. 

فصل اول به جغرافیای طبیعی و انسانی تنگستان اختصاص دارد و مرتضی کرمی سیمای جغرافیایی تنگستان را به تصویر کشیده است.

در فصل دوم تاریخ تنگستان و اهرم در عصر صفاریان بازشناسی و در فصل سوم مبحثی با عنوان «تنگستان‌شناسی» پایه‌ریزی و فهرست نسبتاً کاملی از تنگستان‌پژوهان، همراه با فشرده‌ای از کارنامه‌ آنان در این باره آورده شده است. 

«تنگستان از نگاه سفرنامه‌نویسان ایرانی و اروپایی» عنوان فصل چهارم است و سفرنامه‌های ایرانیان و اروپاییانی که از دیرباز تا امروز سفری به تنگستان داشته‌اند، بررسی و تحلیل شده اند. فصل‌های سوم و چهارم به گونه‌ای تکمیل‌کننده یکدیگرند و نویسنده فصل های دوم و سوم و چهارم سیدقاسم یاحسینی است.

فصل پنجم «مبارزات ضد استعماری مردم تنگستان» عنوان گرفته است.

مردم تنگستان در عصر قاجار چند بار با سپاه بریتانیا رو در رویی نظامی داشته‌اند که مهم‌ترین آن‌ها جنگ‌های سال‌های 1254، 1273و 1333 هجری قمری است. 

محوری‌ترین شخصیت‌ها در این رویارویی‌ها باقرخان تنگستانی، احمدخان تنگستانی، رئیس‌علی دلواری و زائرخضر خان اهرمی بوده‌اند. 

در این فصل با محور قراردادن جنگ‌ها و رودررویی‌های نظامی، کارنامه مبارزات ضد استعماری مردم تنگستان از زوایای مختلف مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

نویسندگان مقالات فصل پنجم لیوتنان بالارد، کاوه بیات، سیدعلی موسوی‌نژاد و ایرج نبی‌پور هستند.

در فصل ششم است با بهره‌گیری از رساله‌ها و مقالات متعدد و گوناگون، تنگستان از دیدگاه‌ها و زوایای مختلف مورد بررسی قرار گرفته و مقالات متعددی از نویسندگان محلی، ملی و خارجی گردآمده است. مقالات فصل ششم عبارتند از: «رساله در احوال اهرم و تنگستان / محمدعلی خان سدیدالسلطنه کبابی»، «تنگستان / لوریمر»، «تنگسیر و تنگستان / دکتر سیدجعفر حمیدی»، «پژوهشی کوتاه در خصوصیات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آبادی دلوار/ منصور صرافان»، «بادهای محلی تنگستان / حسین زنده بودی»، «گیاهان دارویی تنگستان / ابراهیم نادری»، «خشم طبیعت / مرتضی کرمی»، «بازی‌های محلی تنگستان (روستای چاه‌پیر) / غلامرضا عمرانی»، «بازی‌های محلی تنگستان / مهتاب خالدی»، «قلعه‌ها و قدمگاه‌های تنگستان / حسین زنده‌بودی»، «واقعیات جنگ تنگستان با انگلیس / حاج سردار فولادی»، «اسارت در تنگستان / فردریک اوکانر، ترجمه حسن زنگنه»، «قیام آیت‌الله سیدمرتضی مجتهد اهرمی / سرپرسی کاسی، ترجمه حسن زنگنه»، «نقش زنان در قیام تنگستان / عبدالکریم نیسنی»، «بررسی عوامل موثر بر پایگاه اجتماعی ـ اقتصادی زنان در شهرستان تنگستان / غلامحسین کرمی»، «دکتر مصدق در بندر بوشهر و قیام تنگستانی‌ها / سیدقاسم یاحسینی» و «تنگستان تاریخ، تنگستان امروز / رحیم جمالی».

فصل هفتم «تنگستان امروز» نام دارد که تنگستان را به روایت آمار توصیف می‌کند. 

در آخرین فصل با عنوان «رجال و مشاهیر تنگستان» چهره هایی مانند «رئیس احمد شاه تنگستانی و خاندانش»، «باقرخان تنگستانی»، «احمد خان تنگستانی»، «علم‌الهدی اهرمی»، «معتقد اهرمی»، «رئیس‌علی دلواری»، «زایر خضرخان»، «سیداسماعیل آشی»، «ملاعلی تنگستانی»، «خاندان ماحوزی»، «محمدباقر تنگستانی»، «شیرمحمد تنگسیر»، «رئیس‌علی چه پیری (اهرمی)» و «شعله تنگستانی» معرفی شده اند. 

نخستین جلد کتاب «مطالعاتی در باب تنگستان» در قطع وزیری با جلد گالینگور و 692 صفحه و با شمارگان 3000 نسخه و بهای 120000ریال توسط انتشارات گلگشت منتشر شده است.
  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 4:29  توسط رضا خالدی  | 

 

 

مقدمه :

        خليج فارس يكي از مهمترين آبراههاي جهان بشمار مي رود كه از دير باز مود توجه اقوام مختلف بوده و از اهميت خاصي بر خوردار مي باشد هر چند از گذشته اين آبراه مخصوصاً دوران پيش از تاريخ آن اطلاعات دقيقي در دست نيست اما وجود بقاياي آثار و ابنيه به جاي مانده در منطقه ، خود دليلي بر آباداني و رونق نواحي ساحلي خليج فارس است.

منطقه خليج فارس در دوران عيلامي ، هخامنشي ، سلوكي ، پارت و ساساني و مخصوصاً دوران اسلامي از اهميت ويژه اي برخوردار بوده ، كشف آثاري از دوران عيلامي در منطقه ريشهر نفوذ عيلاميان در اين منطقه را نشان مي دهد همچنين وجود بنادري از دوران هخامنشي چون : ديلمون ، آويستانه ، هرمزي و … دليل بر استفاده هخامنشيان از اين آبراه مهم مي باشد.

هخامنشيان داراي ناوگان دريايي بسيار قدرتمندي بودند كه در حقيقت جنگ هاي ماراتن و سالامين درخشان ترين دوران شكوفايي دريانوردي ايران باستان است.

در اين دوره سعي شد خط ارتباطي بين سند و درياي احمر انجام گيرد در همين راستا حفر كانال سوئز انجام گرفت كه گامي مهم در توسعه راههاي دريايي بود. كشف كاخ هاي كوروش در چرخاب برازجان ، كاخ درود گاه ، كاخ بردك سياه در روستاي جتوط نزديك برازجان خود گواه بر حضور هخامنشان در نزديك ساحل خليج فارس مي باشد. در زمان ساسانيان يكي از سياست هاي فرمانروايان تلاش در جهت ايجاد مراكز وبنادر در سواحل خليج فارس در جهت رونق بخشيدن بازرگاني و مراودات تجاري بوده است بر همين اساس بنادري چون ابله ، ريشهر ، هرمز و … بوجود آمدند.

ريشهر كه در ده كيلومتري جنوب شهر بوشهر قرار گرفته  در زمان اردشير بابكان ساخته شده، اردشير بابكان پس از اينكه براي تهيه سپاه بدين منطقه آمد و آنجا را براي شهرسازي و دريانوردي مناسب ديد فرمان داد تا بر بقاياي بندر قديمي « خط»  شهر را و اردشير يا بنياد اردشير بسازد. نام ديگر آن بوخت اردشير است كه در كارنامه اردشير بابكان آمده است. طي بازديدي كه به تازگي از محل مذكور به عمل آمد شواهد و مواد باستان شناختي از قبيل قطعات سفال  معماري مربوط به اين دوره شناسايي و بررسي گرديد.

اوج فعاليت هاي بازرگاني را مي توان در زمان انوشيروان عنوان كرد. در اين دوره فعاليت هاي تجاري و دريانوردي به حد اعلاي خود رسيد و سراسر خليج فارس از شمال تا جنوب و كرانه هاي خليج عدن و عربستان و يمن تحت تسلط ايرانيان بود و نيروي دريايي سراسر درياهاي آسيا و شرق آفريقا را تحت كنترل خود داشت.

در دوره ساساني و دو قرن اول هجري تجارت دريايي با چين رونق و توسعه زيادي داشته است. پس از سقوط ساسانيان هر چند نواحي خليج فارس بطور رسمي در قلمرو خلفا محسوب مي شد اما تا ورود پرتغالي ها نفوذ ايرانيان بر خليج ادامه يافت. شايد نخستين دودمان ايراني مسلمان كه پس از گسترش اسلام دگر باره به دريا پرداخته ديليميان بودند.

با ورد به دوره اسلامي خليج فارس دچار فراز و نشيب ها و تحولات گوناگون مي شود كه در مراحل و ادوار بعدي تأثيرات مهمي برجاي گذاشته از جمله عدم امنيت و ثبات سياسي باعث مي شود براي مدت اندكي خليج رونق خود را از دست بدهد اما در مراحل بعدي راههاي تجاري از رونق زيادي برخوردار مي شوند و چندين راه از شيراز و خوزستان به خليج فارس متصل مي شود و بنادر متعددي از جمله سيراف ، سينيز ، نجيرم ، بوجود مي آيد كه تأثير زيادي در رونق و آبادي منطقه داشته است.

بدون ترديد سيراف را مي توان يكي از بنادر مهم دوره اسلامي قلمداد كرد. اغلب جغرافيا نويسان و سياحان از رونق و آباداني سيراف خبر داده اند.

وجود آثار و ابنيه به جاي مانده از جمله مساجد متعدد ، تأسيساتي چون گمرك ، حمام و كوره هاي سفال پزي ، و غيره از رونق و آبادي و عظمت سيراف خبر مي دهد.

هر چند اين بندر در قرون اوليه اسلامي يكي از مهمترين  و پر رونق ترين بنادر بود اما با وقوع زلزله شديد سال 366 به مخروبه اي تبديل مي شود به گونه اي كه در قرن پنجم هجري هيچ گونه مبادله  و ارتباطي با سيراف برقرار نمي شود.

از ديگر مناطقي كه در اين دوره به دليل دارا بودن شرايط مساعد طبيعي و ساحل طولاني همراه با لنگرگاههاي متعدد از اهميت خاصي برخوردار بوده مي توان به منطقه مند اشاره كرد. اين منطقه نه تنها در دوران اسلامي بلكه در دوران اسكندر نيز از رونق و آباداني خاص برخوردار بوده، به گونه اي كه نئارك فرستاده اسكندر به خليج فارس از آباداني اين منطقه خبر مي دهد.

اتصال چندين راه بازرگاني از جمله شيراز ، خوزستان ، سيراف به اين منطقه باعث شده بود تا منطقه را از امنيت ويژه اي برخوردار كنند. وجود آثاري چون برج هاي ديدباني ، منابع ذخيره آب ، چهار طاقي ها ، فانوس هاي دريايي ، كاروانسرا و غيره ، استراتژيك بودن منطقه را به اثبات مي رساند.

يكي ديگر از مراكز مهم تجاري، جزيره خارك مي باشد كه در حقيقت پايگاه و لنگرگاه كشتي هايي بود كه از بصره به طرف هندوستان و كيش روانه بودند. اين جزيره در دوران پارت و ساساني و دوران اسلامي مورد استفاده قرار گرفته است. اين منطقه جنوبي ترين نقطه تجاري پاليمرها بود. با توجه به آثاري كه پاليمريان از خود در اين جزيره برجاي گذاشته اند احتمال دارد كه اين منطقه پايگاه تجاري آنها به شمار مي رفته است.

با توجه به آثار بدست آمده مي توان بطور كلي چنين استنباط كرد كه اين جزيره حداقل از سه هزار سال پيش مسكوني بوده و مورد توجه و سكونت واقع شده همچينين دارا بودن شرايط مناسب طبيعي باعث شده بود تا اشكانيان ، پاليمريان تجارت خانه هاي خود را دراين جزيره ايجاد كنند. در دوره اسلامي نيز به صورت يك جزيره مقدس مورد توجه بوده است.

 موقعيت جغرافيايي اهرم:

اهرم مركز شهرستان تنگستان كه تا مركز استان ( بوشهر ) 54 كيلومتر فاصله دارد. اهرم در موقعيت 51 درجه و 17 دقيقه طول شرقي و 27 درجه و 53 دقيقه عرض شمالي قرار گرفته و ارتفاع آن از سطح دريا 65 متر است. منطقه تنگستان به دو قسمت تقسيم مي شود ، تنگستان شمالي كه مركز آن اهرم است و تنگستان ساحلي كه قسمت ساحلي خليج فارس از بوشهر به طرف جنوب شرقي تا فاصله 70 كيلومتري ادامه دارد.

توصيف و اهداف پژوهش:

       قلعه زاير خضر خان كه از بناهاي دوره قاجاريه بشمار مي رود در انتهاي شرقي شهر اهرم واقع گرديده و حدود يك هكتار وسعت دارد اين قلعه داراي چهار برج در چهار ضلع و دو قسمت شاه نشين و اتاق هاي جانبي مي باشد. از استحكامات اصلي قلعه ديوار مرتفع با چهار برج داراي كنگره هايي به سبك قلاع باستاني جهت پناهگاه  سربازان بوده كه بر اثر باران هاي سيل آساي منطقه رو به ويراني است و هر سال بخشي از آن تخريب مي گردد.

از آنجايي كه اين قلعه بر روي تپه اي باستاني قرار گرفته لازم بود قبل از هر گونه پي كني جهت احداث ديوار در جانبين قلعه، باستان شناسان جهت روشن نمودن وضعيت باستان شناختي تپه اقدام نمايند.

از اين رو با هدف دستيابي به گاهنگاري تاريخي تپه اقدام به گمانه زني نموديم.

يافته هاي باستان شناسي نشان داد كه اين محل از دوران اشكاني تا اواسط اسلامي به صورت منقطع مسكوني بوده است اما از آنجايي كه عمليات حفاري در اين تپه به صورت محدود صورت پذيرفته اين امكان وجود دارد كه قدمت اسكانگاههاي قلعه زاير خضر خان از اين هم فراتر رفته و در دوران هخامنشي و قبل از آن هم در برگيرد.

البته اين تاريخ گذاري از يك طرف به علت درست نبودن اطلاعات كافي، مجازي است و مي تواند مورد شك قرار گيرد و از سوي ديگر احتمالاً با داده هاي اندك تاريخي منطبق نيست. شواهد و مواد بدست آمده اشاره به وجود دو نوع سفال تاريخي و اسلامي در اين تپه دارد. طي اين عمليات گمانه زني علاوه بر دو گونه سفال تاريخي – اسلامي ، نوع جديدي از سفال با رنگ نارنجي نيز بدست آمد كه مربوط به سده اول تا چهارم ميلادي است. اطلاعات بدست آمده از تپه منعكس كننده وضعيت فرهنگي ، اجتماعي ، تاريخي اين تپه است اين نكته با توجه به نوع سفالينه هاي بدست آمده و نقش و رنگ آنها تأييد شده است.

در ميان سفال ها مي توان به سفال هايي به رنگ هاي قهوه اي قرمز يا قهوه اي سوخته اشاره كرد كه شاخص دوران خاصي نيست و در دوره هاي مختلف مشاهده شده است. علاوه بر اين مي توان تداومي از سفال با پوششي خاكستري و قرمز رنگ را دراين محوطه مشاهده كرد. حضور و پراكندگي چنين سفالي در مناطقي همچون كوه مند ، بندر باستاني ليان ، سيراف قابل تأمل است و خود گواه بر ارتباط و نوعي فرهنگي غالب بر اين منطقه مي باشد.

مسلماً با تقسيم بندي سفال ها در مناطق مختلف مطمئناً امكان وجود ارتباط يا نفوذ بين منطقه ها را از بين نمي برد و مي توان ثابت كرد كه در سفال  منطقه هاي ليان ، كوه مند ، سيراف ، نجيرم ، چرخاب وجوه مشتركي وجود دارد كه البته از تأكيد بر روي اين جنبه بايد پرهيز كرد.

زيرا هنوز مدارك كافي براي نتيجه گيري و يا اثبات وجود و يا عدم وجود گونه هايي چند از سفال در اين منطقه در دست نيست. مي توان ثابت كرد كه «قمقمه هاي مسافرتي »در قلعه زاير خضرخان تا دوره هخامنشي شناخته شده ودر منطقه زيارت برازجان نيز ديده شده ولي اطلاعاتي در مورد ادامه ساخت آن در دست نيست.

پيوند و ارتباط قلعه زاير خضر خان با ديگر نواحي همجوار نبايد از نظر دور داشت چنانكه در مورد محوطه كوه مند و تل گل پختي شباهت هايي  بويژه در گونه سفال با پوشش خاكستري و قرمز رنگ با تپه زاير خضر خان ديده مي شود.

در مورد سفال معمولي تنها عوامل بسيار اندكي قابل مقايسه اند كه مهمترين آنها پياله ها و كوزه ها مي باشند.

كوه مند به عنوان منطقه لولا و پيوند گاه مي توان مطرح كرد كه در حقيقت واسط بين مناطقي همچون سيراف ، بندر باستاني ليان و دشتستان باستاني بوده است.

در پايان مي توان ادعا نمود كه تداومي از سنت هاي بومي در ساخت سفال ها از لحاظ رنگ و نقش و از لحاظ شكل وجود داشته و نفوذ سبك هاي ديگر اقوام در اين ناحيه چندان قابل توجه نيست .

 

  حميد زارعي

سرپرست هيأت باستان شناسي قلعه زاير خضر خان اهرمي

 

  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 4:24  توسط رضا خالدی  | 

 

نخستين امام جمعه آبادان در دوران پس از پيروزي انقلاب اسلامي به عنوان اسطوره مقاومت اين خطه از ميهن اسلامي ساعتي قبل دعوت حق را لبيك گفت و به ديار باقي شتافت.

آيت الله غلامحسين جمي نماينده امام (ره) و مقام معظم رهبري در شهر آبادان و اولين امام جمعه اين شهر از بامداد روز شنبه به علت عارضه مغزي در بخش آي.سي.يو بيمارستان شركت نفت آبادان تحت مراقبت‌هاي ويژه پزشكي قرار گرفته بود.

آيت الله جمي نخستين امام جمعه آبادان بود كه توسط امام خميني (ره) بنيانگذار جمهوري اسلامي به اين سمت منصوب شده بود و تا پايان جنگ تحميلي نيز اين شهر را ترك نكرد و تكيه گاه هميشگي رزمندگان در طول جنگ بود.

بر اساس اين خبر ديدار از مجروحان، سركشي به خانواده شهدا و پاسخ دادن به مسائل شرعي رزمندگان از ديگر اقدامات آيت الله جمي بود.

رزمندگان منطقه جنوب خصوصا اهالي خونگرم آبادان همواره از شنيدن لحن شيرين و اميدواركننده آيت الله جمي از راديو در سالهاي جنگ تحميلي به عنوان قوت قلب خود ياد مي‌كردند.

زندگينامه خود نوشته آيت‌الله غلامحسين جمي

 در سال 1304 هجري شمسي در قريه اهرم مركز تنگستان از توابع بوشهر، به دنيا آمدم و شماره شناسنامه‌ام 103 از اهرم بوشهر مي‌باشد.


زندگينامه خود نوشته آيت الله غلامحسين جمي در كتاب خاطرات مرحوم حجت الاسلام و المسلمين غلامحسين جمي در مركز اسناد انقلاب اسلامي به چاپ رسيده است.
«در يك خانواده فقير و مذهبي به دنيا آمدم. پدرم شخصي مذهبي و مورد اعتماد مردم محله بود. او با قرآن و دعا مأنوس بود. با اين كه تحصيلات حوزوي نداشت، اما با همان سواد مكتب‌خانه‌‌اي اغلب سوره‌هاي قرآن را حفظ بود و چون مورد اعتماد مردم و مقدس بود، بخش عمده معاشش از طريق روزه و نماز استيجاري تأمين مي‌شد. پدرم در زندگي قانع بود.
از خصوصيات معنوي مرحوم پدرم، التزام عملي به قرآن، نماز و دعاي كميل در شب‌هاي جمعه بود و هرگز ترك نمي‌شد. در همان خانه خشت وگلي خود، بچه‌هايش را جمع مي‌كرد و دعاي كميل و حديث كساء مي‌خواند. شب‌ها قبل از اين كه بخوابد، او سوره «الواقعه» را از حفظ مي‌خواند و تا چند سوره قرآن را نمي‌خواند، نمي‌خوابيد.

شروع درس خواندن
سال تولد من تقريباً با اوايل سلطنت پهلوي اول مصادف بود و در آن زمان در محل ما، حوزه علميه وجود نداشت.در روستاي ما مدرسه هم نبود، تنها مكتب‌خانه‌اي بود كه بچه‌ها اعم از دختر و پسر در آن جا درس مي‌خواندند.
حدود 6 يا7 سال داشتم كه مرحوم پدرم مرا به آن مكتب‌خانه برد. در همان مكتب‌خانه بودم كه مدرسه ابتدايي تأسيس شد؛ مدرسه‌اي با 4 كلاس به نام مدرسه انوشيروان.تا كلاس ششم ابتدايي در همان مدرسه بودم. مدرك ششم ابتدايي را گرفتم، اما ديگر در اطراف ما مدرسه‌اي نبود.

تحصيلات حوزوي
از آنجايي كه پدرم عشق و علاقه فراواني به امور مذهبي و روحانيت داشت، مرا علاقه‌مند كرده بود كه وارد حوزه علميه بشوم.
علاوه بر اين، گاهي كه در جلساتي مي‌نشستيم و بعضي از اين پيرمردهاي باسواد شعر مي‌خواندند، لغت مي‌دانستند، حكايت نقل مي‌كردند، لغت عربي بلد بودند، در من تأثير مي‌گذاشت و بيشتر علاقه‌مند مي‌شدم كه دنبال دروس حوزوي بروم.بعداز دروس ابتدايي، به همان دليلي كه ذكر شد، ديگر عملاً براي من امكان ادامه تحصيل در مدارس دولتي نبود. در همين زمان 2 تن ازروحانيون خيلي خوب نجف رفته،به اهرم آمده بودند و در همسايگي ما سكونت داشتند.
آنان حاج شيخ محمد علي مأحوزي و حاج شيخ علي مأحوزي بودند كه از شاگردهاي خوب مرحوم آقا ضياء عراقي، مرحوم آيت‌الله سيد ابوالحسن اصفهاني، مرحوم محمد كاظم شيرازي و مرحوم اصطهباناتي به شمار مي‌رفتند.بعداز اتمام جامع‌المقدمات و مقدار زيادي از سيوطي، براي ادامه درس به برازجان و بوشهر رفتم. سپس حادثه‌اي در زندگي من رخ داد كه از استان بوشهر هجرت كردم و به آبادان آمدم. از زماني كه به آبادان آمدم زندگي من وارد فصل ديگري شد. سال 1327 بود كه وارد آبادان شدم. شنيدم كه يك روحاني به نام حاج شيخ عبدالرسول قائمي كه در آبادان خيلي خدمت مي‌كند. ايشان در آبادان به اصطلاح خيلي گل كرده بود. مرحوم آيت‌الله قائمي مدرسه علميه‌اي را تأسيس كرده بود و من وارد اين مدرسه شدم.
خدا رحمتش كند. مرد بزرگي بود. پرورشگاهي را هم تأسيس كرده بود. از من دعوت كرد كه به عنوان معلم عربي در اين پرورشگاه درس عربي بدهم. صرف و نحو را شروع كردم، خيلي مورد توجه‌شان واقع شد.
درس مي‌‌دادم و هم معالم و شرايع (فقه و اصول) را از مرحوم آيت‌الله قائمي و مرحوم سيد موسي حسيني مي‌آموختم. مشغول تحصيل بودم كه شرايط براي رفتن به نجف مهيا شد. خيلي علاقه‌مند بودم به نجف مشرف بشوم. خلاصه قاچاقي به نجف رفتم و در آن جا حاشيه ملاعبدالله و مطول را خواندم و از محضر آيت‌الله راستي كاشاني خيلي استفاده كردم و ايشان هم به من خيلي محبت پيدا كرده بود و با هم مأنوس شده بوديم.
در درس مطول مرحوم حاج شيخ محمد علي مدرس هم شركت كردم.مدتي در نجف بودم، تا اين كه مريض شده، مجبور شدم به ايران بازگردم. به آبادان برگشتم و در آن جا ماندگار شدم و تحصيل را ادامه دادم.در آبادان اساتيد خوبي وجود داشتند؛ مانند مرحوم آيت‌الله قائمي و مرحوم آيت‌الله صدر هاشمي كه صاحب رساله بودند، همين‌طور مرحوم آيت‌الله شيخ محمد طاهر آل شبير خاقاني كه مرجع تقليد و صاحب رساله بود. بنده بيشتر نزد اينها درس خواندم و بيشترين استفاده را از اين اساتيد بردم. اين آقايان بر گردن من حق دارند. تا آن‌جا كه مي‌توانستند، به من توجه داشتند.
آثار علمي
متأسفانه من اين توفيق را نداشتم كه كتابي بنويسم، اما گاهي مقاله‌هايي مي‌نوشتم كه در نشريه مكتب اسلام منتشر مي‌شد. مقاله‌هايي هم براي روزنامه نداي حق كه از روزنامه‌هاي بعد از شهريور بيست و يك و روزنامه ديني بود نوشته‌ام، اما آثار قلمي مستقلي ندارم. به عقيده من اين توفيقي است كه نصيب بنده نشد.
اسناد و مدارك شخصي
زندگي بنده در دوران مبارزات انقلاب و در طول جنگ تحميلي عراق عليه ايران دستخوش يك سري اتفاقات و حوادث شد. اسناد و مدارك و اجازه‌نامه‌هاي خوبي داشتم. اجازه‌نامه از مرحوم آيت‌الله حاج سيد عبدالهادي شيرازي(ره)، از مرحوم آيت‌الله اصطهباناتي(ره)، از مرحوم آيت‌الله حكيم(ره)، از مرحوم آيت‌الله خويي(ره)، از مرحوم حضرت امام(رض) و از آيت‌الله گلپايگاني(ره) و الان هم از همه مراجع اجازه‌نامه و دستخط دارم. اما در نقل و انتقالاتي كه به واسطه انقلاب و بعد هم جنگ داشتيم، همه آنها از بين رفتند.
در دوران جنگ كه آبادان تخليه شد و مردم به خاطر ناامني و پرتاب خمپاره‌ها، راكت‌ها، موشك‌ها و حمله هواپيماهاي عراقي مجبور شدند شهر را ترك كنند، من هم خانواده خود را به جاي ديگري فرستادم و به تنهايي در آبادان ماندم، تا اين كه منزل ما براثر اصابت گلوله توپ صدمه ديد و ناامن شد، از اين رو مجبور شدم منزل را به جاي ديگري منتقل كنم و از آن جا هم به جاي ديگر و از آن جا هم به جاي ديگر و...در طول جنگ 4-5 بار منزل ما تغيير كرد. در آبادان و بعد هم اهواز جابه‌جا شدم.
در اين نقل و انتقال‌ها، كتاب‌ها و اسناد و مدارك بنده از بين رفت و بسياري از آنها مفقود شد و الان فقط تعدادي از اجازه‌نامه‌هاي مراجع فعلي نزد من است.
علاقه‌مندي به مسائل سياسي
يادم هست از همان اوايل جواني در همان منطقه خودمان خيلي علاقه داشتم روزنامه بخوانم. در آن ايام، تنها روزنامه‌اي كه براي ما قابل دسترسي بود، روزنامه اطلاعات بود كه آن را هم گاهي از بوشهر يا برازجان تهيه مي‌كردم. اين روزنامه خواندن مرا به سياست علاقه‌مند كرد، به‌خصوص وقتي كه جنگ دوم جهاني شروع شده بود.
اخبار جنگ در روزنامه‌ها مطرح مي‌شد. لازم به ذكر است كه من از ابتدا، شم سياسي داشتم و اين روزنامه خواندن‌ها و دنبال وقايع بودن، مرا بيشتر به سمت سياست مي‌كشاند.
آن زماني كه درس مي‌خواندم، اين سؤال براي من مطرح بود كه اين درس‌ها را براي چه مي‌خوانيم؟ اين‌ها كه كاربرد عملي ندارند. آن چه كه ما در فقه مي‌خوانديم، قسمت عمده‌اش مربوط به مسائل اجتماعي و اداره امور دنيايي مردم است، حال آن كه چيزي در دست ما نيست.
ما كتاب قضا مي‌خوانيم، اما قانون قضاي ما از كشورهاي ديگر گرفته شده، قانون تجارت ما از قانون بيگانگان اخذ شده است. مملكت ما مملكت اسلامي است، مملكت امام زمان(عج) است، اما آن چه دستگاه حاكمه اجرا مي‌كند، غير از اسلام است، لذا در ذهن من اين بود كه بايد حكومتي داشته باشيم، نيروي اجرايي داشته باشيم تا آن چه اسلام در مورد قضا، ارث، تجارت، بيع و شرا، و... دارد، عملاً پياده شود.
همين مسأ‌له مرا به سمت مسائل سياسي مي‌كشاند. علاقه‌مند بودم كه از جايي، فريادي بلند شود و اسلام‌خواهي را ندا دهد و انقلابي بشود. راه و رسم مملكت، اسلامي بشود و حكومت، حكومت اسلام باشد.»

کتابشناسی مرحوم آیت‌الله غلامحسین جمی

آیت‌الله غلامحسین جمی (1304 ـ 1387) پس از پیروزی انقلاب اسلامی با حكم حضرت امام (ره) به عنوان نخستین امام جمعه آبادان معرفی شد و از چهره های ماندگار و مظهر مقاومت شهر آبادان در دفاع مقدس بود. وی دیشب(هفتم دي) در سن 83 سالگی بر اثر بیماری راهی خانه ابدی شد. به همين مناسبت "ايبنا" مروري دارد بر مهم‌ترين آثاري كه در باره وي منتشر شده‌اند.به گزارش یزدفردا " غلامحسين جمي سال 1304 در قريه اهرم مركز تنگستان از توابع بوشهر، به دنيا آمد.

وی در سال 1327 راهي آبادان شد و نزد آيت‌الله شيخ عبدالرسول قائمي تحصيل دروس حوزوي را پي گرفت.

با ظهور جمعيت فداييان اسلام به رهبري سيدمجتبي ميرلوحي (نواب صفوي) و ايجاد كانون و شعبه‌اي از اين جمعيت در آبادان، غلامحسين جمي با بسياري از اعضا آشنا شد و با آغاز حركت امام خميني(ره) در دهه 1340در مساجد آبادان به سخنراني پرداخت.

فعاليت‌ها و سخنراني‌هاي غلامحسين جمي در آبادان سبب شد تا او سكان‌دار و چهره پيش‌رو انقلاب در آن خطه شود.

پس از پيروزي انقلاب اسلامي، وی علاوه برپايي و اقامه نماز جمعه در آبادان، تحولات و تحركات سياسي شهر را با دقت زيرنظر داشت.

با شروع جنگ تحميلي، شهر آبادان در وضعيتي بحراني قرار گرفت و يك سال در محاصره به سر برد. در چنين شرايط و وضعيتي، آيت‌الله غلامحسين جمي در شهر ماند و نقطه قوتي براي مقاومت آن شد.

وي در آذر 1361 و در انتخابات نخستین دوره مجلس خبرگان به نمايندگي مردم استان خوزستان برگزيده شد. 

آیت‌الله غلامحسین جمی بر اثر عارضه مغزی، مدت‌ها از بیماری رنج می‌برد و سرانجام هفتم دی ماه، در سن 83 سالگی و در بیمارستان امام خمینی‌(ره)دعوت حق را لبیک گفت.

کتاب "نوشتم تا بماند" بيست و چهارمين كتاب از مجموعه "يادداشت‌هاي جنگ" تهیه و منتشر شده توسط دفتر ادبيات و هنر مقاومت، به اهتمام محسن کاظمی، تازه‌ترين و مهم‌ترين كتاب در باره آيت‌الله جمي است.

فصل نخست اين كتاب يادداشت‌هاي روزانه آيت‌الله غلامحسين جمي در جنگ را از تاريخ 24 مهر 1359 تا 19 مهر 1360 دربرمي‌گيرد.

"يادگشت‌ها" فصل دوم و شامل يادداشت‌هاي پراکنده آيت‌الله غلامحسين جمي با عناوين دوران مبارزه، جمي و بيماري، در ميان بحران، پايداري تا پيروزي، بدرقه خاموش و آواي توحيد است.

در فصل سوم با عنوان "پيوست ها" آثار شفاهی آيت‌الله غلامحسين جمي و از جمله خطبه نماز جمعه و سخنراني ها و گفت و گو با مطبوعات گردآمده است. 

كتاب "نوشتم تا بماند" در قطع وزيري و 855 صفحه، با شمارگان 2500 نسخه و قيمت 11000تومان و جلد گالينگور تاكنون توسط انتشارات سوره مهر به چاپ دوم رسيده است. چاپ نخست اين اثر سال 1386 با شمارگان 2200 نسخه روانه بازار كتاب شده بود.

"خ‍اطرات‌ ح‍ج‍ت‌الاس‍لام‌ غلامحسین جمی" کتاب دیگری درباره وی است كه وقایعی مانند؛ کشف حجاب، نهضت ملی شدن صنعت نفت و نقش علما و فداییان اسلام در آن واقعه، نقش آبادان در نهضت امام خمینی(ره)، فعالیت‌های آیت‌الله قائمی و وقایع شتاب‌بخش به پیروزی انقلاب اسلامی را شرح می‌دهد. 

در پایان اين كتاب، فصل جداگانه‌ای از خاطرات آيت‌الله جمي از جنگ تحمیلی به صورت روزشمار آمده است.

در سال گذشته در مراسم معرفي کتاب عنوان شد: دست نوشته هاي آيت الله جمي تراوشات حقيقت پايداري است

گروه فرهنگ: نشست مطبوعاتي معرفي و رونمايي کتاب «نوشتم تا بماند» حاوي دست نوشته هاي آيت الله جمي صبح ديروز با حضور مرتضي سرهنگي مدير مرکز مطالعات و تحقيقات فرهنگ و ادب پايداري و محسن کاظمي - گردآورنده اثر - در حوزه هنري برگزار شد.
به گزارش خبرنگار مردم سالاري، در اين نشست محسن کاظمي - گردآورنده کتاب «نوشتم تا بماند» - درباره اين اثر گفت: آيتالله جمي يکي از تاثيرگذارترين ائمه جمعه آبادان بوده که سابقه درخشان مبارزاتي در طول رژيم استبدادي شاه داشت. وي از سالهاي 1342 دامنه فعاليت سياسي خود را گسترش داد.
وي افزود: آيتالله جمي از جمله روحانيوني بود که همواره مورد سو»ظن رژيم بود. او بارها دستگير شد و تحت کنترل و مراقبت قرار داشت. با پيروزي انقلاب و شروع جنگ تحميلي به خصوص در آبادان آيت الله جمي فعاليت هاي بسياري در سطح شهر انجام داد. حضور وي نه تنها به عنوان يک روحاني تاثيرگذار در نماز جمعه بلکه در ساير ارکان اصلي دفاعي از شهر آبادان همواره مورد تقدير است.
کاظمي تصريح کرد: نماز جمعه هاي وي در دوران جنگ بسيار نافذ و باشکوه برگزار مي شد; به طوري که امام خميني همواره از انعکاس اين نماز جمعه ها صحبت مي کردند و به آيت الله جمي هم علاقه بسياري داشتند. سرکشي به جبهه هاي جنگ و روحيه دادن به رزمندگان اسلام مهم ترين فعاليت هاي وي را تشکيل مي داد.
وي در ادامه گفت: کتابي که پيش رو داريم در واقع برآيند سال هاي مقاومت و پايداري آيت الله جمي و مردمي است که در بدترين شرايط، جنگ تحميلي را تاب آوردند و با گوشت و خون خود از شهر دفاع کردند. آيت الله جمي سعي کرده در دست نوشته هاي خود به نوعي ايثار و مقاومت را منعکس کند. روي اين اصل است که انتشار اين کتاب براي آگاه شدن نسل حاضر از وقايع جنگ بسيار ضروري است.
گردآوردنده «نوشتم تا بماند» در ادامه خاطرنشان کرد: يادداشت هاي آيت الله جمي به هيچ وجه در جريان گردآوري اين کتاب مخدوش نشده بلکه ويرايش و مرتب شده است. هرچند برخي از کلمات اين دست نوشته ها براي ما واضح نبوده اما تمام سعي خود را کرده ايم تا بتوانيم اين سطور را آن طور که هست با وجود بوي باروت و خون و آتش در معرض ديد مخاطب بگذاريم. اصل اين دست نوشته ها به شکل مستند در اختيار خانواده آيت الله جمي، موزه شهدا و مرکز اسناد انقلاب اسلامي قرار دارد.
کاظمي با اشاره به وجوه قابل بحث اين کتاب ادامه داد: دست نوشته هاي آيت الله جمي از ابعاد مختلف قابل بررسي است. نخستين دليل اهميت اين کتاب شکل گيري آن در آبادان است. ديگر اينکه شرايط جنگ را به تصوير کشيده و به شکل زنده - و نه ذهني - آن را براي مخاطب شرح داده است.
وي افزود: هرچند امروز جمي در بين ماست اما دچار فراموشي شده و به واسطه سکته مغزي قادر به تکلمي که بايد نيست اما همين قدر مي دانيم که نقش وي در نگارش اين کتاب بسيار ارزشمند است.
گردآورنده کتاب تصريح کرد: «نوشتم تا بماند» در مجموع از سه فصل تشکيل شده و نکته جالب اينکه در طول چهار ماه گردآوري و ويرايش شد تا در 830 صفحه در اختيار مخاطب قرار داده شود. بيش از بيست سند مبارزاتي آيتالله جمي، صحبت هاي وي در نماز جمعهها، خاطرات مردم از اين خطبهها و... از جمله فصول مختلف اين کتاب است.

  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 4:14  توسط رضا خالدی  | 

 

 

 

 

 

 

  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 3:33  توسط رضا خالدی  | 

تصویر شهید رئیس علی دلواری

روستای دلوار بندر كوچكی است در پنجاه كیلومتری بوشهر كه مركز یكی از بخشهای ساحلی شهرستان تنگستان است.

 واژه دلوار به معنای " دلاور " است كه گاه " دلبار" هم گفته می شود . شغل مردم دلوار اغلب ماهیگیری و سفر به شیخ نشینهاست. موقعیت دلوار بگونه ای است كه كشتیهای بزرگ می توانند در ساحل آن پهلو بگیرند و به همین لحاظ در مقاطعی از تاریخ ایران نامی از آن ذكر شده است .  
بندر دلوار كه جمعیت آن حدود 700 نفر بوده است، بزرگترین نقش را در دفاع از خاك ایران در سال 1914 م.( 1333 ه.ق) در مقابل حمله دوم قوای انگلیس داشته است.
رئیس علی فرزند رییس محمد در سال 1261 ش در دهستانی از توابع بوشهر به دنیا آمد. او در عصر مشروطیت ، جوانی 24 ساله ، بلند همت، شجاع، در صدق و صفا كم مانند و در حب وطن و توكل به خدا ، ضرب المثل بود. اگرچه سواد و معلومات كافی نداشت ، اما پاكی و سرشت و صفات حمیده او زبانزد اطرافیان بود. رییسعلی بعد از این كه قوای اشغالگر انگلیس بوشهر را به تصرف خود درآوردند، با شجاعتی وصف‏ناپذیر به مقابله با تجاوزگران پرداخت و شكست‏های سنگینی بر آنان وارد كرد.
رئیسعلی بعد از این كه قوای انگلیس بوشهر را به تصرف خود درآوردند، به مقابله با تجاوزگران پرداخت و شكست‏های سنگینی بر آنان وارد كرد.
پس از اشغال بوشهر در رمضان سال 1333 ق، نیروهای انگلیسی قصد تصرف دلوار را می‏كنند. محلی كه پیش از آن، چند بار سربازان انگلیسی به آنجا یورش برده و هر بار طعم تلخ شكست را چشیده بودند. رییسعلی همراه با یاران خود، علیه اشغالگران وارد نبرد شده و نیروهای متجاوز را كه قریب به پنج هزار نفر بودند، تار و مار می‏كند. قیام مردم تنگستان بر روی هم هفت سال به طول انجامید و در این مدت، دلیران تنگستان، دو هدف عمده را دنبال می‏كردند: پاسداری از بوشهر، دشتستان و تنگستان به عنوان منطقه سكونت خود و جلوگیری از نفوذ قوای بیگانه به درون سرزمین ایران و دفاع از استقلال وطن. با کودتای ضد انقلابی لیاخوف روسی علیه مشروطه‌خواهان در هزار و سیصدو بیست و شش هجری قمری و بمباران مجلس شورای ملی و استقرار دیکتاتوری محمدعلی شاه قاجار، رئیس علی به همراه سیدمرتضی علم‌الهدی اهرمی به مبارزه علیه استبداد صغیر پرداخت. در سال هزار وسیصد و بیست و هفت هجری قمری با کمک تفنگچی تنگستانی، بوشهر را از عناصر مستبد وابسته به دربار محمدعلی شاه پاک کرد و اداره گمرک و انتظامات و دیگر ادارات را تسخیر کرد. این کار دلیران تنگستان بر انگلیسیها که اداره گمرک را در اجاره داشتند گران آمد وآنان برای تضعیف مشروطه‌خواهان و استمرار سلطه بر حیات اقتصادی و سیاسی جنوب ایران به جنگ با دلیران تنگستانی پرداختند و در این راه از دیگر خوانین جنوب ایران یاری جستند. جنگ میان رئیس علی و دلیران تنگستان از یک سو و انگلیسیها و خوانین متحد آنان از سوی دیگر به طور پیاپی و پراکنده تا شوال هزار و سیصد و سی و سه ه.ق ادامه یافت و انگلیسیها نتوانستند بر رئیس علی و یارانش تفوق یابند. تا این که در گیرودار حمله انگلیسیها به بوشهر در شب بیست و سه شوال هزار و سیصد وسی‌وسه ه.ق (سوم سپتامبر هزار و نهصد و پانزده میلادی) هنگامی که رئیس‌علی در محلی به نام «تنگک صفر» قصد شبیخون به قوای انگلیسیها را داشت، از پشت مورد هدف گلوله یکی از همراهان خائن قرار گرفت و در دم به شهادت رسید. مبارزات رئیس علی دلواری برگ زرین دیگری در تاریخ مقاومت دلیر مردان ایران در مبارزه با استعمار است رییسعلی دلواری این آزاده دلاور، سرانجام در حین مبارزه با دشمنان اسلام و ایران در دوازدهم شهریور 1294 ش برابر با 23 شوال 1333 ق در 33 سالگی، از پشت مورد هدف گلوله فرد خائنی قرار گرفت و به شهادت رسید.

 

 

  نوشته شده در  سه شنبه 13 مرداد1388ساعت 3:31  توسط رضا خالدی  | 
 
  POWERED BY BLOGFA.COM